SỞ TƯ PHÁP SƠN LA THỰC HIỆN LỜI BÁC DẠY “PHỤNG CÔNG, THỦ PHÁP, CHÍ CÔNG VÔ TƯ”

          Lời dạy của Bác – kim chỉ nam của người cán bộ Tư pháp

          Tháng 2 năm 1948, trong thư gửi Hội nghị Tư pháp toàn quốc lần thứ IV, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn cán bộ Tư pháp phải nêu cao tấm gương “Phụng công, thủ pháp, chí công vô tư” cho Nhân dân noi theo. Người đồng thời khẳng định Tư pháp là một cơ quan trọng yếu của chính quyền, phải đoàn kết, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan khác, không vì lợi ích nhỏ và riêng mà làm tổn hại đến lợi ích lớn và chung.

          Lời dạy ngắn gọn nhưng chứa đựng tư tưởng sâu sắc về đạo đức, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp của người cán bộ Tư pháp.

          “Phụng công” là tận tâm phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; luôn đặt lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân lên trên lợi ích cá nhân. “Thủ pháp” là tôn trọng, tuân thủ, bảo vệ pháp luật; thực hiện nhiệm vụ đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục, không tùy tiện, không né tránh trách nhiệm. “Chí công vô tư” là công tâm, khách quan, trong sạch; giải quyết công việc không thiên vị, không bị chi phối bởi quan hệ cá nhân, lợi ích cục bộ hay động cơ vụ lợi.

          Đối với đội ngũ cán bộ Tư pháp, lời dạy ấy càng có ý nghĩa đặc biệt. Bởi mỗi văn bản được thẩm định, mỗi ý kiến pháp lý được tham mưu, mỗi thủ tục hành chính được giải quyết, mỗi vụ việc trợ giúp pháp lý được thực hiện đều có thể tác động trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước, quyền con người, quyền công dân và niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền.

          Nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ủy và lãnh đạo Sở Tư pháp Sơn La luôn xác định việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải được thể hiện bằng những nhiệm vụ cụ thể, sản phẩm cụ thể và kết quả phục vụ Nhân dân có thể kiểm chứng, đánh giá.

          “Phụng công” bằng tinh thần tận tụy, chủ động tham mưu

          Sơn La là tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, giao thông ở nhiều nơi còn khó khăn, dân cư phân bố không tập trung, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đặc điểm đó đặt ra yêu cầu công tác tư pháp phải luôn bám sát cơ sở, gần dân, hiểu dân; đưa pháp luật đến với người dân bằng những hình thức dễ tiếp cận, dễ hiểu và phù hợp với phong tục, ngôn ngữ, điều kiện thực tế của từng địa bàn.

          Thực hiện “phụng công”, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh lãnh đạo, chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý xử lý vi phạm hành chính; hành chính tư pháp, bổ trợ tư pháp, trợ giúp pháp lý và các lĩnh vực khác thuộc chức năng quản lý nhà nước của ngành.

          Tinh thần phụng sự được thể hiện trước hết ở chất lượng tham mưu. Mỗi chủ trương, chính sách của tỉnh phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm đúng thẩm quyền, phù hợp với quy định của pháp luật, sát với điều kiện thực tế và có khả năng tổ chức thực hiện. Cán bộ làm công tác thẩm định không chỉ kiểm tra sự đúng, sai về kỹ thuật pháp lý mà còn phải đánh giá tác động của chính sách đối với người dân, doanh nghiệp; nhận diện những quy định có thể phát sinh thủ tục, chi phí hoặc gây khó khăn trong quá trình thực hiện.

          Từ năm 2021 đến tháng 8 năm 2025, Sở Tư pháp đã tham gia ý kiến đối với 162 dự thảo văn bản của Trung ương và 497 dự thảo văn bản của địa phương; thẩm định 279 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; thực hiện 73 cuộc kiểm tra trong các lĩnh vực công chứng, đấu giá tài sản, giám định tư pháp, luật sư, trợ giúp pháp lý và các lĩnh vực liên quan. Qua đó, nhiều hạn chế, bất cập đã được phát hiện, kiến nghị xử lý kịp thời, góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh.

          Trong quá trình tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Sở Tư pháp đã kịp thời hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ về xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho các cơ quan cấp tỉnh và chính quyền cấp xã. Quy trình xây dựng văn bản được cụ thể hóa từ khâu đề xuất, soạn thảo, lấy ý kiến, thẩm định đến trình, ban hành; đồng thời được thể hiện bằng sơ đồ, tài liệu hướng dẫn và sổ tay điện tử để cán bộ thuận tiện tra cứu, áp dụng.

          “Phụng công” còn được thể hiện qua thái độ tiếp nhận, giải quyết công việc: không đùn đẩy, né tránh; không lấy lý do “chưa có tiền lệ” để chậm tham mưu; chủ động nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý những vấn đề mới, khó, phức tạp phát sinh từ thực tiễn. Mỗi cán bộ phải coi kết quả giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân, tổ chức là thước đo trách nhiệm của mình.

          “Thủ pháp” – giữ vững kỷ cương, đề cao thượng tôn pháp luật

          Trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, pháp luật phải được chấp hành nghiêm minh, thống nhất; mọi quyết định quản lý nhà nước phải có căn cứ pháp lý, đúng thẩm quyền và hướng đến bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Nhân dân.

          Vì vậy, “thủ pháp” không chỉ là chấp hành pháp luật một cách thụ động mà còn đòi hỏi người cán bộ Tư pháp phải chủ động bảo vệ tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật; dám nêu chính kiến, dám chỉ ra những nội dung chưa đúng, chưa phù hợp và kiên trì bảo vệ phương án đúng pháp luật.

          Trong công tác thẩm định, Sở Tư pháp luôn đề cao nguyên tắc khách quan, độc lập về chuyên môn; không hợp thức hóa những đề xuất chưa đủ căn cứ, không vì sức ép tiến độ mà bỏ qua các yêu cầu về thẩm quyền, trình tự, thủ tục và chất lượng chính sách. Những nội dung chưa rõ căn cứ pháp lý, có dấu hiệu vượt thẩm quyền, chồng chéo hoặc làm phát sinh thủ tục không cần thiết đều phải được phân tích cụ thể, kiến nghị chỉnh lý trước khi trình cơ quan có thẩm quyền.

          Cùng với đó, công tác kiểm tra, rà soát văn bản được triển khai thường xuyên, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Mục tiêu không chỉ là phát hiện văn bản trái pháp luật mà quan trọng hơn là phòng ngừa sai sót ngay từ khâu xây dựng; kịp thời xử lý những quy định không còn phù hợp, khắc phục khoảng trống pháp lý và tháo gỡ khó khăn cho hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống Nhân dân.

          Tinh thần “thủ pháp” còn được thể hiện trong quản lý các lĩnh vực luật sư, công chứng, đấu giá tài sản, giám định tư pháp, trợ giúp pháp lý, hộ tịch, chứng thực và xử lý vi phạm hành chính. Sở Tư pháp chú trọng kết hợp giữa hướng dẫn, hỗ trợ với thanh tra, kiểm tra; lấy phòng ngừa, chấn chỉnh là chính nhưng kiên quyết kiến nghị xử lý nghiêm những hành vi vi phạm, bảo đảm môi trường dịch vụ pháp lý công khai, minh bạch, lành mạnh.

          Lấy quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân làm trung tâm

          Thực hiện lời Bác dạy, Sở Tư pháp xác định Nhân dân vừa là chủ thể, vừa là trung tâm phục vụ của công tác tư pháp. Pháp luật chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân hiểu pháp luật, có điều kiện tiếp cận pháp luật và được bảo vệ kịp thời khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm.

          Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vì vậy được đổi mới theo hướng lựa chọn đúng nội dung Nhân dân cần, đúng đối tượng và đúng địa bàn. Các quy định về đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, phòng, chống ma túy, mua bán người, bảo vệ bí mật nhà nước, xử lý vi phạm hành chính, hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý được truyền tải bằng nhiều hình thức thiết thực, gần gũi.

          Đối với địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới, hoạt động tuyên truyền được gắn với đối thoại, tư vấn, giải đáp tình huống cụ thể; phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, hòa giải viên và tuyên truyền viên pháp luật. Mục tiêu cao nhất là để pháp luật không chỉ hiện diện trong văn bản mà thực sự trở thành công cụ bảo vệ người dân, giữ gìn đoàn kết cộng đồng và củng cố niềm tin đối với Đảng, Nhà nước.

          Hoạt động trợ giúp pháp lý tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, ưu tiên người nghèo, người dân tộc thiểu số, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công và các nhóm yếu thế. Giai đoạn 2021 đến tháng 8 năm 2025, đội ngũ trợ giúp viên pháp lý của tỉnh đã tham gia gần 2.800 vụ việc, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Việc tiếp nhận yêu cầu trợ giúp pháp lý cũng được mở rộng trên môi trường số, thông qua mã QR, nền tảng trực tuyến và Cổng dịch vụ công, tạo thêm cơ hội tiếp cận cho người dân.

          Mỗi vụ việc trợ giúp pháp lý được giải quyết đúng pháp luật, kịp thời và có chất lượng không chỉ bảo vệ quyền lợi của một cá nhân mà còn góp phần bảo vệ công lý, giữ gìn trật tự xã hội và làm cho hình ảnh Nhà nước pháp quyền trở nên gần gũi hơn với Nhân dân.

          “Chí công vô tư” trong từng quyết định và hành vi công vụ

          Nếu “phụng công” là mục tiêu, “thủ pháp” là nguyên tắc thì “chí công vô tư” chính là phẩm chất bảo đảm cho người cán bộ thực hiện đúng mục tiêu và nguyên tắc đó.

          Đảng ủy, lãnh đạo Sở Tư pháp luôn chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Việc học tập và làm theo Bác được gắn với trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu; với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; với kiểm soát quyền lực và thực hiện nghiêm quy tắc ứng xử, đạo đức công vụ.

          “Chí công vô tư” phải được thể hiện trong đánh giá cán bộ, phân công nhiệm vụ, thẩm định văn bản, giải quyết thủ tục hành chính và xử lý các vụ việc cụ thể. Mọi kết luận chuyên môn phải dựa trên quy định pháp luật và chứng cứ khách quan; không vì quan hệ quen biết mà dễ dãi, không vì lợi ích cá nhân mà làm sai lệch kết quả, không vì e ngại va chạm mà né tránh trách nhiệm.

          Sở Tư pháp từng bước đổi mới phương thức giao việc và đánh giá kết quả theo hướng rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ sản phẩm và rõ trách nhiệm. Chất lượng, tiến độ, hiệu quả công việc và tinh thần phối hợp là những tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ. Qua đó, khắc phục biểu hiện làm việc cầm chừng, bình quân chủ nghĩa; khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

          Xây dựng người cán bộ “chí công vô tư” không chỉ bằng giáo dục, vận động mà phải bằng cơ chế kiểm tra, giám sát công khai, minh bạch; siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, tận tụy và dám chịu trách nhiệm.

          Chuyển đổi số để phục vụ Nhân dân tốt hơn

          Thực hiện lời Bác dạy trong điều kiện mới còn đòi hỏi ngành Tư pháp phải đổi mới phương thức hoạt động, tận dụng thành tựu khoa học, công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng và tính minh bạch trong thực thi công vụ.

          Sở Tư pháp Sơn La đã đẩy mạnh số hóa hồ sơ, dữ liệu hộ tịch; kết nối, chia sẻ dữ liệu; duy trì các dịch vụ công thiết yếu về đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử; mở rộng giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới. Đến tháng 6 năm 2026, có 183/215 thủ tục hành chính đủ điều kiện của ngành Tư pháp được cung cấp trực tuyến toàn trình; 181/220 thủ tục được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính; 100% thủ tục liên quan đến doanh nghiệp trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp đủ điều kiện được cung cấp trực tuyến toàn trình. Toàn tỉnh đã hoàn thành số hóa dữ liệu hộ tịch lịch sử.

          Sở cũng từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu tài liệu, tra cứu pháp luật, đối chiếu văn bản và hỗ trợ xây dựng đề cương, dự thảo. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ; không thể thay thế bản lĩnh chính trị, kiến thức chuyên môn, tư duy pháp lý và trách nhiệm cá nhân của người cán bộ. Mọi sản phẩm được tạo lập với sự hỗ trợ của công nghệ đều phải được kiểm tra, thẩm định và chịu trách nhiệm bởi con người.

          Chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân giảm giấy tờ, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí; giúp cán bộ làm việc khoa học, chính xác hơn; giúp hoạt động quản lý công khai, minh bạch và có thể kiểm tra, giám sát.

          Biến lời Bác dạy thành chuẩn mực hành động hằng ngày

          Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu hoàn thiện thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra nhiều nhiệm vụ mới đối với ngành Tư pháp.

          Để tiếp tục thực hiện tốt lời Bác dạy, Sở Tư pháp Sơn La xác định tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ “vững về chính trị, giỏi về pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, tận tụy với công việc, gần gũi với Nhân dân”; nâng cao chất lượng xây dựng, thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản; chủ động tham mưu tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế; đẩy mạnh phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý hướng về cơ sở; tăng cường cải cách hành chính, chuyển đổi số; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu.

          Mỗi cán bộ, công chức, viên chức phải thường xuyên tự soi, tự sửa, coi lời dạy của Bác là thước đo trong thực hiện nhiệm vụ. “Phụng công” phải thể hiện bằng sự tận tụy và kết quả phục vụ Nhân dân; “thủ pháp” phải thể hiện bằng việc thượng tôn pháp luật, làm đúng thẩm quyền và trách nhiệm; “chí công vô tư” phải thể hiện bằng sự công tâm, liêm chính trong từng quyết định và hành vi công vụ.

          Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ được treo trang trọng tại trụ sở, nhắc lại trong các cuộc sinh hoạt chính trị, mà phải hiện diện trong từng văn bản tham mưu, từng hồ sơ thẩm định, từng thủ tục hành chính, từng vụ việc trợ giúp pháp lý và từng lần cán bộ tiếp xúc với Nhân dân.

          Với quyết tâm chính trị cao, tinh thần đoàn kết, đổi mới và trách nhiệm, tập thể Sở Tư pháp Sơn La tiếp tục nỗ lực xây dựng cơ quan tư pháp kỷ cương, liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại, gần dân và vì Nhân dân phục vụ; góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và củng cố niềm tin của Nhân dân trên quê hương Sơn La.

                                                                                                                                                                                          THÀO A SÓ

                                                                                                                                                             Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Sơn La